Wyszukiwanie zaawansowane

W artykule czasopisma „Ermländer Osterbrief” z 1951r. rodzeństwo A. opisuje stan doliny Wałszy po klęsce z 1945r.

Kilka dni temu, ku mojemu ogromnemu zdziwieniu, otrzymałam od Pana list. Postaram się zdać Panu krótką relację z życia w zniszczonym Pieniężnie. Wraz z rodzicami uciekliśmy z miasta w dniu 10 lutego 1945r., doszliśmy aż do Kartuz ( Karthaus ). Po zajęciu miasta przez Rosjan zostaliśmy wysłani z powrotem do Pieniężna – 180km marszu – gdzie moja rodzina dotarła 2 kwietnia 1945. Mnie po drodze zatrzymano i zmuszono do pracy, dlatego dołączyłam do nich dopiero w połowie maja. Miasto wyglądało okropnie; większość budynków spłonęła lub została zrównana z ziemią.

Arcykapłan Mattern, który przeniósł się z Gdańska ( Danzig ) z powrotem do Pieniężna, zdaje relację z czasu, który spędził do 4 listopada 1946 wśród Rosjan i Polaków. Prezentuje nam obraz zniszczonego wojną miasta.

Jako właściwą datę upadku naszego drogiego miasta należy uznać dzień 10 lutego 1945r. Co prawda już 5 lutego miasto znalazło się pod ostrzałem wrogiej artylerii i samolotów, to jednak duża część mieszkańców nie zamierzała go opuścić (kobiety i dzieci zostały już ewakuowane koleją) – wszyscy wiedzieli, że droga prowadzi w nieznane. Wielu wmawiało sobie: Jeżeli umierać, to w ojczyźnie! Jednak 10 lutego niemieckie wojsko wezwało ludność cywilną do bezwarunkowego opuszczenia miasta. Zostali jedynie nieliczni, najczęściej ze względu na podeszły wiek, zapewne spoczywają teraz gdzieś w ojczystej ziemi.

Na podstawie przedstawionych zapisków, sprawozdań i relacji można śmiało stwierdzić, że nasze ojczyste miasto było w stanie konkurować z niejednym niemieckim miastem. Mimo że Pieniężno było stosunkowo małym miastem, to zawsze potrafiło wykorzystać najnowsze osiągnięcia techniczne. Także pod względem kulturalnym mogło zmierzyć się z niejednym większym od siebie zachodnim miastem, których duża cześć do dzisiaj nie została wyposażona w instalacje techniczne  i sanitarne, które miało wówczas nasze ojczyste miasto. Po tym gdy zmuszono nas do opuszczenia naszej ojczyzny, często słyszeliśmy od naszych zachodnich rodaków, wśród których się zadomowiliśmy, że pochodzimy ze stron o niskim poziomie kultury. Lecz w wielu kręgach Pieniężno było znane i cenione, m.in. za sprawą wspaniałej doliny Wałszy i hodowli koni Romanowskiego, którą...

Autor niniejszego tekstu przybył do Pieniężna dopiero w 1926r.; takich ludzi w lokalnym żargonie nazywano „zugezogenes Rackerzeug” – / tł. „gałgani co przywędrowali /.  Dlatego większość przedstawionych informacji o znanych osobowościach miasta, które jeszcze przed jego przybyciem zajmowały wysokie stanowiska lub w inny sposób zwracały na siebie uwagę, pochodzi z zasłyszanych opowieści.

Ochotniczą Straż Pożarną w Pieniężnie założono w 1892r. Trzydziestu strażaków miało chronić mieszkańców miasta przed niszczycielską potęgą ognia. Komendantem jednostki został wyjątkowo obrotny nauczyciel Franz Jakob. Pierwszym przewodniczącym został aptekarz Franz Fahrenholz. Pod komendą Jakoba tutejsza straż szybko zyskała sławę najlepszej jednostki w powiecie. Dzięki temu p. Jakob został naczelnikiem Powiatowej Komendy Straży Pożarnej.

  Urząd Miejski w Pieniężnie oraz Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych uprzejmie zaprasza wszystkich chętnych mieszkańców Miasta i Gminy Pieniężno do udziału w ogólnopolskiej kampanii profilaktyczno-edukacyjnej „Postaw na rodzinę”.

Podobnie jak w innych niemieckich miastach, także w Pieniężnie rzemieślnicy zrzeszali się w cechach. Istniał cech piekarzy, rzeźników, stolarzy, cech kowali i kołodziei, szewców i krawców oraz cech mieszany, do którego należeli hydraulicy, ślusarze i instalatorzy. Zrzeszenia rzemiosł budowlanych, malarzy i innych rzemieślników znajdowały się w Braniewie ( Braunsberg ). Niestety upadek miasta sprawił, że zniszczeniu uległy ich urządzenia, sprzęty i symbole - tj. skrzynia cechu i puchar powitalny „Willkomm” -, jak również cała dokumentacja.